Blog

Bir merdivenin sadece güvenliğini değil, aynı zamanda kullanım konforunu da belirleyen temel unsur, eğimi, rıht (R) ve basamak (B) boyutları ve adım uzunluğu arasındaki hassas dengedir.

Mimari ve mühendislikte, bu boyutlar rastgele seçilmez; yıllar süren bilimsel araştırmalar sonucu ortaya çıkan ergonomik formüllerle hesaplanır. İşte merdiven boyutlarını belirleyen o kritik ilişkiler ve formüller:

Merdiven Boyutlarını Belirleyen Temel İlişkiler

İdeal bir merdiven tasarımı, üç temel ergonomik ilkeyi aynı anda sağlamalıdır: Adım Uzunluğu, Rahatlık ve Güvenlik.

1. Adım Uzunluğu İlişkisi (Adım Kuralı)

Düz bir yolda ortalama adım uzunluğunun 63 cm olduğu kabul edilir. Meyilli bir yolda (merdivende) ise bu uzunluk, her adımda sağlanan yüksekliğin (Rıhtın) iki katı kadar kısalmalıdır. Bu varsayıma göre, “Adım Uzunluğu İlişkisi” olarak bilinen formül şöyledir:

B + 2R = 63 cm

Bu ilişki, merdivenin yoruculuk seviyesini doğrudan belirler.

2. Rahatlık İlişkisi

Bir merdivenin rahatlığı, basamak genişliği (B) ile rıht yüksekliği (R) arasındaki sayısal farka bağlıdır. Bu farkın çok büyük veya çok küçük olması iniş çıkışları yorucu yapar. İdeal eğim ilişkisinde bu farkın 12 cm olması gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu varsayıma göre:

B – R = 12 cm

3. Güvenlik İlişkisi

Merdivenlerde meydana gelen kazaların rıht yüksekliğinden çok basamak genişliğinden kaynaklandığı saptanmıştır. Basamak genişliği dik eğimli merdivenlerde çok dar, yatık eğimlilerde ise çok geniş olmamalıdır. Bu koşulun sağlanması için:

B + R = 46 cm

İdeal Merdiven Boyutları ve Eğim Açısı

Adım Uzunluğu, Rahatlık ve Güvenlik ilişkileri birlikte çözüldüğünde, üçüne de uyan ideal bir merdivende şu sonuçlar elde edilir:

Ölçü	İdeal Değer	Açıklama
Rıht Yüksekliği (R)	17 cm
Basamak Genişliği (B)	29 cm
İdeal Eğim Açısı (alpha)	30	tan a = R/B = 17/29 = a 30

Gerçekten de, yapılan araştırmalar en rahat, kolay inilip çıkılan ve güvenli olan merdivenin eğim açısının 30 olması gerektiğini göstermiştir.

Eğim Değiştiğinde Kullanılan Yaklaşık İlişkiler

Tüm merdivenlerin eğim açısının 30 yapılması fiziki olarak olanaksızdır. Eğim değiştikçe ideal boyutlardan uzaklaşılır. Bu gibi durumlarda, rıht ve basamak boyutlarını hesaplamak için düzeltme gerektirmeyen, yaklaşık değerler veren yeni ilişkiler kullanılır:

1. Normal Eğimli Merdivenler İçin:B + 1.5R = 54.5 cm}
2. Dik ve Yatık Eğimli Merdivenler İçin (Daha Uygun):B + {4}{3}R = 52cm

Yamuk ve Dönel Merdivenlerde Basamak Genişliği

Basamaklarının bir kısmı yamuk şeklinde olan dönel merdivenlerde, basamak genişliği kova hattına yaklaştıkça daralırken, duvar hattına yaklaştıkça genişler.

• Minimum Basamak Genişliği (B): Kova hattı üstündeki basamak genişliği B en az 10 cm olmalıdır.
• Merdiven Genişliği: Merdiven genişliği 70 cm}$ ile 90 cm arasında ise çıkış hattı ortada olacağından B’in belirlenmesi genellikle yeterlidir.

Unutulmamalıdır ki, elde edilen bu değerler sadece çıkış hattı üzerinde geçerlidir. Projenizin güvenliği ve ergonomisi için bir uzmana danışmanız en doğru yaklaşım olacaktır.